Speaking Tour Fall 2017/Spring 2018

[updated: 24.10.17] Just listing a couple of places and dates for my current speaking tour. With sincere thanks to colleagues and friends in Australia, Spain, Scotland, Sweden, Germany, Finland and the United States for inviting me over! Generally these are public talks, so if you're around please drop by and say hi.

27 October 2017
La Trobe University’s City Campus, rooms 1 and 2 on the 20th floor of 360 Collins Street, Melbourne, Australia.

Location: M Pavillion; located in the Queen Victoria Gardens, opposite Arts Centre Melbourne on St Kilda Road, Melbourne.

31 October
noon-1pm: Public talk at the UTS Centre for Media Transition: New Frontiers
UTS Hatchery, 622-632 Harris Street, Sydney.

4:00-5:30pm: Lecture: Newsrooms, News Routines and Beyond
University of Technology Sydney, at CB10.05.580.

2 November 2017
Morning: featured speaker at the At Home with Digital Mediaconference at the Queensland University of Technology in Brisbane.

4:00-6:00: public talk on Beyond Journalism.
QUT, Room KG-Z9-307, Brisbane (part of the Journalism Beyond the Crisis research project).

16-17 November 2017
Invited speaker at the postgraduate program in Journalism at the University of Malaga, Spain.

24 November 2017
Guest speaker at the University of Edinburgh, Scotland.

11 December 2017
1130-1300 Invited speaker at the Universität der Bundeswehr München, Germany.

12 December 2017
10-1200: Guest lecture at the Department of Communication Studies and Media Research, LMU Munich.

23 January 2018
9-1100: Research seminar at the Department of Media Studies at Stockholm University, Sweden.

Afternoon: research seminar the Department of Media & Communication Studies, Södertörn University.

25 January 2018
Invited speaker at a Music Innovation Network Inner Scandinavia seminar at Karlstad University, Sweden.

1 February 2018
noon-13:30: Roundtable at the Department of Communication at Stanford University, Palo Alto, USA.

2-4 February 2018
Invited participant at the Social Science Foo Camp of Facebook, O'Reilly Media and SAGE at Facebook HQ, Menlo Park, USA.

10 March 2018
Keynote speaker at Edinburgh University's Institute for Advanced Studies in the Humanities, Scotland.

23 March 2018
Invited speaker at a national journalism conference at Tampere University in Tampere, Finland.

6-9 May 2018
Paper presenter (with Oscar Westlund) at the World Media Economics and Management Conference in Cape Town, South Africa.

The Media Are To Blame

The number of books in recent years documenting the downfall of civilization due to media - whether smartphones, social media, robots, algorithms or just 'the' media altogether - is astounding. Generally speaking, these are books not written by media scholars, but by concerned citizens, often 40+ years old affluent white authors lamenting what media are doing to, well, the stupid masses and particularly the YOUNG.

Okay. Here it is, from a media scholar: do media have effects on people? Hell yeah. Are these effects the same for everyone? No. Are these effects always there? No. Are these effects one-dimensional and one-directional? No. Is there ANYTHING particular to today's media effects as compared to, say, the invention of the printing press? Hell no.

In a nutshell: some people are affected by some media under some circumstances some of the time in some way.

Generally, though, we're fine and we will be alright. So what is the deal with all these books and their relative success? Three things: fear of young people, projection onto machines, and disrespect regarding nuance and complexity.

1. Ephebiphobia: fear of youth. We are scared shitless of the people we put on this earth to replace us, so we project all our fears about dying and having lived an utterly replaceable life onto the next generations with their silly gadgets and dumb behavior and irresponsible whatever. Get over it: once you're over forty, you're on your way out, and that is a good thing. Deal with it. I am way over 40.

2. The Influencing Machine: Ever since the mechanical evolution coinciding and correlating with the Enlightenment, we have projected all our own vulnerabilities and anxieties onto the machines of our time. Today its Facebook and an iPhone, in the 50s and 60s it was the TV set, in the early 1900s factory machines, and so on. Projection is so much easier than taking responsibility, because it makes us feel SUPERIOR and that is nice.

3. Media and Communication Scholarship: people who lament the impact of media and mediated communication on (other) people and society generally read a lot, EXCEPT the dedicated and sustained research done by scholars who study and understand media and (mass) communication. If they would, they would learn that filter bubbles - if these exist at all - tend to be temporary, that people - kids and teenagers alike - have complicated and creative and interesting relationships with their media but are definitely not programmed by them, and that the MAIN REASON why people are upset about powerful media is that these technologies enable those outside the mainstream (that is: youths and all minorities) to threaten and challenge the SOCIAL ORDER of things. That last insight is the legacy of the late and great Denis McQuail, one of the founding scholars of media and (mass) communication research in the world.

But hey, why would you deal with history and scholarship and critical self-reflection when you can blame machines, Silicon Valley and (your) kids for everything that is wrong in the world?


Leven in Media: Hoofdstuk I (Samenvatting)

Eind 2017 verschijnt bij Amsterdam University Press mijn nieuwe boek Leven In Media. Op deze blog, via Twitter hashtag #leveninmedia, en op de speciale openbare Facebookpagina Leven In Media post ik regelmatig 'work in progress', nieuws en andere updates. 'Like' die pagina om op de hoogte te blijven!

PS: eerste zin van het boek: 

Door media hebben we steeds minder zin in seks.




Hoofdstuk I: In Media (Samenvatting)

Hierin een korte uitleg over waarom het beter is te spreken van leven ‘in’ media in plaats van leven ‘met’ media. Ontwikkeling van het argument waarom we niet meer kunnen praten over media die effecten op ons hebben maar het eerder moeten hebben over hoe wij en onze media samen evolueren en welke rol wij daarbij spelen. Inclusief een werkbare definitie van media als:
  1. de apparaten die we elke dag gebruiken;
  2. de manier waarop we deze apparaten gebruiken om te communiceren en alledaagse beslissingen nemen, en 
  3. hoe we media integreren in ons dagelijks leven en daarmee een sturende rol geven in de wijze waarop we onszelf en de wereld om ons heen zien en begrijpen. 
Uiteindelijk is het belangrijk om over de rol van media in ons leven te denken voorbij termen als 'goed' of 'slecht' – hoe verleidelijk dat ook is. De focus verschuift van wat media met ons doen naar wat wij in media kunnen doen: hoe kunnen we op een zowel ethische als esthetische wijze verantwoordelijkheid voor ons leven in media nemen?


Leven in Media: Samenvatting

Eind 2017 verschijnt bij Amsterdam University Press mijn nieuwe boek Leven In Media. Op deze blog, via Twitter hashtag #leveninmedia, en op Facebook post ik regelmatig 'work in progress', nieuws en andere updates. 


Leven in Media

Samenvatting

Media zijn voor ons als wat water is voor vissen. Dit betekent niet dat we willoos aan media zijn overgeleverd en we daarbij onszelf – onze eigenheid als mensheid – gaandeweg verliezen. Het wil ook niet zeggen dat we in media uiteindelijk allemaal met elkaar vredig verbonden zijn. De realiteit van ons leven in media geeft ons macht om samen iets aan onze werkelijkheid te doen. De voorwaarde is, dat we daarbij ophouden om aan onszelf, als individu dan wel als mensheid, te denken als uniek, speciaal of bijzonder. Wat bijzonder is, zijn de relaties die ons verbinden. En die connecties worden nu eindelijk zichtbaar, in principe voor iedereen, via onze media. De vraag is nu – in het tijdperk van allesdoordringende sociale media, van big data, surveillance, nepnieuws, filterbubbels en algoritmes die bepalen wat we horen, lezen en zien - wat we met deze gedeelde verantwoordelijkheid gaan doen.

Dit boek gaat niet over wat media met ons doen, maar wat wij in media kunnen doen.


Speaking Engagements on Beyond Journalism and Media Life in Summer/Fall 2017

Excited to be going back on the road again after a hiatus for almost a year... I will be presenting research from our ongoing project on Beyond Journalism, as well as new insights related to a Dutch-language book project and follow-up to Media Life. Both of these books are scheduled to appear in 2018! Hope to catch you at one of these places and dates:

19 May 2017
Keynote at the ECREA Media Education 'Trial and Error' conference of 18/19 May in Tilburg, The Netherlands.

24-28 May 2017
Several presentations at the ICA Annual Conference (and Preconference) of 24-29 May in San Diego, USA.

3 July 2017
Keynote at the International congress about new narratives of the Universidad Autonoma in Barcelona, Spain.

14/5 September 2017
Presentation at the Future of Journalism conference at Cardiff University in Cardiff, UK.

12 October 2017
Presentation at the AllWeb conference in Tirana, Albania.
 
16-17 November 2017
Invited speaker at the postgraduate program in Journalism at the University of Malaga, Spain.

(date TBC) January 25, 2018
Invited speaker at a Music Innovation Network Inner Scandinavia seminar at Karlstad University, Sweden.



Everyone is a Media Organization


Writing in the Columbia Journalism Review, Emily Bell argues that Donald Trump is a media organization.

The new US President's behavior, according to Bell, can best be compared to that of a "loud, competitive, digitally attuned, populist media organization." During the campaign, numerous media outlets, pundits and commentators suggested that the key motive for Trump to be running for President was to set up his own media empire afterwards.

This may all be true, but it perhaps fails to grasp the significance of the near-complete mediatization of the lifeworld of everyone - not just high-profile people like Donald Trump. We do not live with media anymore - we live in media (and have been for quite a while now).

In media life, everyone is a media organization.

In order to effectively participate in society, we constantly have to market and upgrade ourselves - we have become commodities. In media, we are products catching the attention and attracting demand and customers on a global marketplace where we are "simultaneously, promoters of commodities and the commodities they promote” (Zygmunt Bauman in Consuming Life, page 6). No consumer unless a commodity. And the only way to be successful as a commodity, we have to perform upgraded versions of ourselves in perpetuity - in media.

Our homes become mediatized and mediated through AirBnB, our cars via Uber, our bodies through Tinder, our skills with Amazon Mechanical Turk. We publicize the music we listen to via Spotify, the people we talk to through Facebook's news feed, the information we ingest on Twitter and Tumblr, the things we see on Instagram, and the places we visit by checking in - everywhere. 

In doing so - whether voluntary or not - we participate in a near-perfect Panoptic prison, where omnoptic surveillance (Bauman would say: Liquid Surveillance) as everyone monitors everyone else is the benchmark for being.
We are all media organizations.

The thing is, Trump is just one of billions of media. And, like all of us, his spot in the flashlights is all too temporary. Sure, he can do more damage than most of us. But we all have Communication Power too. The question is not how to fight this, to unplug, or to surrender. At issue is how we will be (in) media both ethically and aesthetically.

For me, this is a renewed take on media literacy - one where we learn to love media, to come to terms with our desires and passions in media, and make sure those feelings contribute to a better, more just world.

One way to do so is to become a zombie (or embrace the fact that we already are), that is:

- Stop caring (and telling stories about) yourself, but focus on the collective, the social.

- Stop looking at society in terms of categories (such as used in the census) in order to compare and contrast, instead consider each other in terms of similarity, remixed and remixable.


- Embrace your passions (just let no authority, whether economic or political, ever exploit you for doing what you love) while accepting they may lead to nothing. Perhaps they are truly worthwhile only of they lead to nothing.


This is what zombies do: they do not care about categories - there are no distinctions between young and old zombies, black or white zombies, rich or poor zombies. Heck, zombies do not even recognize leaders or hierarchies. Zombies have a unique kind of zombie sociality, where they both are in it for themselves yet always seek out others to tag along and team up with. And finally: zombies are undeniably passionately driven at what they do. And when they are done and have won - zombies will always win out in the end - what do they do? Nothing. 

The solution for a world where we are all media organizations now is not an all-out war against fake news, post-truth politics, and fact-free journalism. Sure, all of these wars are noble endeavors.

However, our reality is now a media reality - one that we are all authors of. So perhaps it is not so much a renewed reliance on society's expert truth-tellers (such as quality news media, librarians and educators) that we should strive for, but rather a particular set of skills (that we should acquire and hone over a long career) that make us a nightmare to people like Donald Trump: skills to tell different, and better stories.


Advies voor Eerstejaars Studenten

[in Dutch] Graag commentaar en feedback op het volgende... Dit wil ik opnemen in mijn eerstejaars-syllabus. Een en ander is geïnspireerd door filosoof Keith Parsons' essay "Message to My Freshman Students" op Huffington Post.

Binnenkort begint het collegejaar weer. Voor veel studenten is dit de eerste kennismaking met het studeren aan een universiteit na de middelbare school. De ervaring van een universitaire studie is in veel opzichten radicaal anders. Daarom hiereen paar opmerkingen over zaken die belangrijk zijn voor het succes van een student aan de universiteit:

• Op de universiteit werken geen leraren, maar (universitair) docenten en hoogleraren. Het is niet hun taak studenten te vertellen wat ze precies moeten doen om een voldoende te halen, wel om je te helpen kritische vaardigheden te ontwikkelen om zelf aan de slag te gaan met kennis, onderzoek en analyses.

• Een academische docent is er om je te begeleiden op weg naar het ontdekken en je eigen maken van kennis en inzichten. Vaak wordt je daarbij geconfronteerd met verschillende en tegenstrijdige visies op hetzelfde onderwerp of thema. Verwacht niet dat je uitsluitsel krijgt over de enige ‘juiste’ opvatting – want die bestaat niet.

• Het doel van een universitaire studie is dat je, aan het eind van de rit (dat kan een vak zijn, een module of een diploma) in staat bent zelfstandige analyses te ontwikkelen op basis van gedegen literatuurkennis en eigen onderzoek.

• Wat je zelf doet bepaalt in grote mate je succes op de universiteit. Het staat je helemaal vrij colleges te gebruiken om bij te slapen, je tijd te besteden aan chatten en texten met vrienden of te surfen naar sociale media. Sterker nog: je hoeft helemaal niet op te dagen. Punt is: jij bent als enige verantwoordelijk voor je succes op de universiteit. Zorg voor structuur in de manier waarop je met je studie om gaat en aarzel niet om hulp te vragen (van tutoren, docenten en mede-studenten) als dit lastig voor je is.

• Op school was je onderdeel van een min of meer hechte gemeenschap die je elke dag weer tegen kwam. De universiteit is daarentegen een nogal anonieme en soms zelfs nogal kille leeromgeving, waarin je makkelijk kunt verdwijnen of verzuipen. De beste manier om daarmee om te gaan is om actief mensen te leren kennen: de studenten om je heen tijdens colleges, de docenten die het onderwijs verzorgen, en de tutoren die er zijn om je studievoortgang met je te bespreken. Maak afspraken, vertel wat je bezig houdt en stel vragen. Word lid van een studievereniging of richt er zelf een op. Als je Mediastudies doet, zoek studenten op waarmee je samen media kunt maken - dat is de beste en snelste manier om te leren wat zo bijzonder en mooi aan media is.

• Een paar handige tips voor hoorcolleges, waarvan je er veel zult meemaken de komende jaren (ook al beweren talloze experts dat het tijdperk van het hoorcollege voorbij is): lees je in voordat je gaat; maak kritische notities en stel vragen; doe mee aan groepsdiscussies; ga naar het spreekuur van de docent, ook als je denkt dat alles gesmeerd loopt; praat over wat je hoort en leert met je vrienden; en voor alles: stel nog meer vragen.

• Tot slot: kiezen voor een studierichting die lijkt te leiden tot een snel diploma en een goed verdienende baan lijkt logisch, maar werkt in de prakijk niet. De economie is wispelturig, de banenmarkt grillig; de universiteit is daarentegen ouderwets traditioneel. Studeer niet wat je denkt te moeten leren voor een baan, studeer niet wat je ouders zeggen dat je moet leren – studeer iets waarvan je enthousiast, blij en gelukkig wordt. Dan zijn alle opmerkingen hiervoor overbodig.

Comments for Debate on the Media and the Charlie Hebdo Murders

On Tuesday February 10 (2015) I will participate in a debate with researchers Marieke de Goede, Francesco Ragazzi, Jolle Demmers, and Julien Jeandesboz to discuss the role of the media, Islamophobia and the temptation of vigilantism in Europe in the aftermath of murders at Charlie Hebdo in Paris on January 7th of 2015. The debate takes place at SPUI25 in downtown Amsterdam, The Netherlands (this is a debate center operated by the University of Amsterdam).

My contribution to this debate focuses on two particular issues: the attacks on journalists as exemplary of the mediatization of society, and the problems  white, middle-class Western news media have covering an increasingly diverse, complex global culture in their societies. 


The Charlie Hebdo attacks signal the significance of singling out media in general, and individual media professionals in particular, as victims. See also the horrific beheading videos featuring freelance journalists by jihadist groups (since 2002). This fits in a broader 'mediatization' of society, where media as institutions have become central to the way we live our lives and, in particular, how we see ourselves and each other live. As Zygmunt Bauman commented after the Hebdo attacks: "In our media-dominated information society people employed in constructing and distributing information moved or have been moved to the centre of the scene on which the drama of human coexistence is staged and seen to be played."

A second observation deals specifically with the role of journalists covering such events: the problems western media have effectively (and with nuance and credibility) covering topics such as religion (in general, Islam in particular), minorities, migration, and class struggle. As a report by the Dutch NRC Handelsblad on February 3, 2015 showed, Dutch newsrooms employ almost no minority reporters and are otherwise extremely homogeneous, failing to address and reflect the complexities of today's society.


Looking forward to the debate and seeing you there.

Journalism, Media Life and The Entrepreneurial Society

Update [27.02.15]: A version of the English-language paper has been published in the Australian Journalism Review.

Update [18.11.14]: An English-language working paper version can be downloaded through ResearchGate as well as Academia; please send me your thoughts and comments!

Excited to announce the publication of a new essay on journalism, media life and the entrepreneurial society (in Portuguese). This essay is part of a special issue on the labor market of journalism of the Brazilian academic journal Parágrafo, edited by Rafael Grohmann and published by the FIAM-FAAM University in São Paulo.

It is the first of what I hope will be many more forthcoming works on linking the concepts of my earlier work (on media work and media life) to an appreciation of precarious life (and work) in a world that has made all of us into 'entrepreneurs': risk-takers without reliable reward structures, pattern-breakers without trustworhty guardians or mentors, people expected to perform and produce on the basis of less-than-vague expectations and living in the illusion of control that a quantified 'everything' entails... 

Link to the entire special issue: Parágrafo 2(2).
Link to the essay: "Ojornalismo, a vida na mídia e a sociedade empreendedor"

At the moment, I am rewriting this piece for a future publication in English; feel free to contact me for more information. This essay is part of a larger project titled "Beyond Journalism" (together with Tamara Witschge); the project, originally conceived in 2007, has been put on hold for a while - to work on the media life project - but is now back in full swing :-)

Onafhankelijk Leven en Werken in Media

(c) piethermans.nl


We leven in media en hierdoor verdwijnen media uit ons bewustzijn. Media zijn voor ons als wat water is voor vissen.

Zoals Albert Einstein in 1936 schreef in een zelf-portret (en een uitspraak welke later werd toegeschreven aan de beroemde mediatheoreticus Marshall McLuhan): 
“Of what is significant in one’s own existence one is hardly aware [...] What does a fish know about the water in which he swims all his life?”
Daarmee bedoel ik niet te zeggen dat ons leven volledig bepaald wordt door media; ik wil juist uitdrukken dat, of we het nu leuk vinden of niet, elk aspect van ons leven zich afspeelt in media en dat media hiermee deel uitmaken van zowel de fysieke als emotionele architectuur en choreografie van ons spelen, leren, werken en liefhebben. In deze oratie wil ik vertellen hoe we in media leven, wat daarvan de gevolgen zijn en hoe de professionele journalist hier de centrale rol in kan spelen die we van de journalistiek in onze samenleving verwachten.

Bij wijze van inleiding kunnen we allereerst denken over de term ‘Martini media’ als basis voor het begrijpen van de manier waarop zowel consumenten als producenten tegenwoordig met media om gaan. Het concept verwijst naar de pakkende slogan van een beroemde Martini-reclamecampagne uit eind jaren zeventig en begin jaren tachtig van de vorige eeuw: “Anytime anyplace anywhere”, gebaseerd op een hitsingle van de Zuidafrikaanse zanger Danny Williams.

In een geanimeerde toespraak tot de medewerkers van de British Broadcasting Corporation (BBC) in 2006 voorspelde algemeen directeur Mark Thompson een nieuwe media toekomst voor de samenleving in het algemeen en de publieke omroep in het bijzonder, een wereld volgens hem gebaseerd op het ‘Martini media’ principe: 
“meaning media that's available when and where you want it with content moving freely between different devices and platforms.”
Martini Media verwijst naar een wereld waarin media boodschappen in alle vrijheid heen en weer bewegen over allerlei platforms – van de televisie naar het internet, via een tijdschrift naar de radio, door middel van tekstberichtjes op je mobiel naar een videogame console. Dat heeft als gevolg, stelde Thompson, dat je als mediamaker niet alleen op al die platformen telkens weer een publiek moet zien te vinden voor je verhalen, maar dat dit publiek geen publiek meer is: het zijn je nieuwe medewerkers, je partners. Zij nemen een deel van het werk over door jouw boodschap door te sturen, aan te bevelen en van commentaar te voorzien. Of zelfs te remixen.

Thompson’s visie op de creatieve toekomst van de BBC verwijst naar iets wat inmiddels voor de meeste mediamakers en mediawetenschappers vast staat, maar desalniettemin nog steeds vele nieuwe vragen en problemen op roept: we leven niet meer met een paar controleerbare media die we zo nu en dan gebruiken om onszelf doelgericht te informeren of te vermaken – we leven in media die vrijelijk om ons heen dartelen en al onze informatie, opvattingen, ideeën en gedrag vastleggen, opslaan en daarmee omvatten.

Niet alleen de media zijn anytime anyplace anywhere – wij zijn dat zelf inmiddels ook. In onze media, die zich qua apparaten alleen maar lijken te vermenigvuldigen, zijn we ooggetuige van de meest intieme activiteiten van mensen om ons heen, net zo goed als dat we meekijken en mee kunnen doen met de Arabische lente of de verschrikkingen van slachtoffers van natuurrampen die via sociale media op zoek gaan naar familieleden en vrienden. We worden als het ware voortdurend heen en weer geslingerd tussen het consumeren van informatie en entertainment, het produceren van onszelf en ons eigen verhaal, en de deelname aan het leven van anderen in media. Dat is, op z’n zachtst gezegd, nogal een emotionele rollercoaster. Dat emotionele leven is, vreemd genoeg, lange tijd onontgonnen terrein geweest voor zowel de sociale als geesteswetenschappen.

Mijn Italiaanse collega Leopoldina Fortunati schreef in 2009 een schitterend essay, waarin ze beargumenteerde dat de meeste theorievorming over communicatie via media zonder ‘hart’ is: we maken ons als wetenschappers blijkbaar niet zo druk om emoties. Emoties komen pas achteraf. Ze houdt een vurig pleidooi om media en communicatie te bestuderen in termen van emoties.

Je zou kunnen zeggen dat we de rol van media in ons leven meer nadrukkelijk moeten zien in de context van wat Rene Descartes ooit in 1649 de ‘passies van de ziel’ noemde: verwondering, liefde, haat, verlangen, vreugde en droefheid.

Een van de onderzoeksprojecten van mijn leerstoel neemt daarom juist deze passies als uitgangspunt: het gaat om een boek dat ik samen met professor Fortunati schrijf, waarbij we een mediafilosofie uitwerken welke start met deze passies en eindigt bij media, in plaats van andersom. Onze werktitel is: “Theory With Heart.”

Een mooi voorbeeld van een goed begrip van media als zowel object als expressie van passie is de wetenschap, dat ruim twintig procent van onze bevolking niet oorspronkelijk uit ons land komt. De meesten van hen zijn volledig van media afhankelijk voor dagelijks contact met familie, met kinderen, geliefden en met het nieuws en de muziek van waar ze vandaan komen.

Twee Britse collega’s, Daniel Miller en Mirca Madianou, noemen media daarom ‘technologieën van de liefde’ omdat media een cruciale rol spelen bij het onderhouden, verstevigen en verdiepen van onze meest intieme banden. In plaats van ‘Martini media’ kiezen Miller en Madianou voor de term ‘polymedia’ en daarmee past hun werk in een reeks recente studies die proberen het van media doordrenkte leven met hernieuwd elan te conceptualiseren, waarbij een gezond respect voor ons vaak hartstochtelijke engagement met media centraal staat.

Wat betreft het gedrag van tieners op online sociale netwerken verwijst danah boyd naar dit soort media als ‘passion places’ ofwel ‘passieplekken’: plaatsen en omgevingen in media waarin we ons hart kunnen ophalen aan dingen, mensen en ideeën waar we op dit moment specifiek zin in hebben, waar we op dat moment bij willen horen. Passie is daarmee een leidend concept om te gebruiken als we echt iets willen begrijpen van ons leven in media.

We leven in media. We kijken naar onszelf, elkaar en de wereld als in media. En in die media zijn we ook heerlijk met onszelf bezig. Verreweg de meeste inhoud in de media – denk bijvoorbeeld aan de video’s op Youtube, de status updates in sociale media, de talloze Whatsapp’jes en SMS’jes die opeen dag voorbij komen – worden geproduceerd door media consumenten en niet door professionele mediamakers.

In ons leven in media maken we niet alleen media steeds meer zélf – we maken ons zelf steeds meer in media.

In 2006 riep TIME magazine jou, mij, ons allemaal als individu uit als ‘Person of theYear’: blijkbaar hebben we, nu we in media leven, daadwerkelijk de controle over onszelf en de wereld waarin we leven. Ik weet niet hoe u voelt over de mate waarin u controle heeft over uw leven – werk, liefde, sociale problemen, het milieu, de rol die we als burger in de samenleving spelen – maar ik durf te stellen dat het niet voelt als de oppermacht die TIME destijds veronderstelde.

In plaats van dat we als individu zelfverzekerd scheppend ten opzichte van de werkelijkheid staan lijkt ons gedrag in media meer op een verkrampt, schuw en angstig digitaal narcisme – een vorm van fundamentele onzekerheid vermomd als zelfliefde. Vorig jaar was ‘Selfie’ (het op armlengte fotograferen van jezelf en deze foto delen in media) wereldwijd het woord van het jaar en ook in Nederland was ‘Selfie’ het officiële Van Dale Woord van het Jaar 2013.

Ook onze wereldleiders doen naar hartenlust mee aan deze trend, zie bijvoorbeeld de selfie van Barack Obama, David Cameron en Helle Thorning Schmidt tijdens de herdenkingsplechtigheid voor Nelson Mandela.

Inmiddels hebben we dit jaar al de ‘Selfie Olympics’ gehad (ter gelegenheid van de Winterspelen in Sotsji).

Ook brak de Oscaruitreiking dit jaar alle records met een selfie van presentatrice Ellen DeGeneres die op Twitter wereldwijd door 37 miljoen mensen werd gezien.

Maar delen we ons ‘zelf’ wel in media? In feite niet, want er is geen ‘zelf’ dat onafhankelijk bestaat van de relaties die ons vormen tot wie we nu denken te zijn. Los daarvan is het niet ons ‘zelf’ dat we maken met een selfie, maar een personage, een karakter dat min of meer voldoet aan de verwachtingen van de club, groep of gemeenschap waar we op dat moment bij willen of denken te horen.

Onderzoek over de manier waarop mensen zich emotioneel verhouden tot hun verschillende personages en profielen in media – zoals avatars in digitale games en profielen op sociale netwerksites – suggereert dat de meeste mensen een enorme sociale druk ervaren om daar toch vooral er goed op te staan en er niet al te veel heftige emoties of extreme opvattingen te uiten. Dit heeft deels te maken met de structuur van de media – op Facebook kunnen we bijvoorbeeld alleen maar iets ‘leuk’ vinden en op Twitter zijn er niet veel meer opties dan een tweet een ‘hartje’ mee te geven als je persoonlijke favoriet. In feite worden we allemaal emotioneel een bepaalde richting ingestuurd die weinig te maken heeft met hoe complex, rommelig en inconsistent ons gevoelsleven in elkaar zit.

Deze gevoelde druk wordt gevoed door ouders, docenten, wetenschappers, werkgevers en politici die niet nalaten mensen te waarschuwen niet al te zeer uit de band te springen in media.

Wat de manier waarop we over het algemeen met onszelf en elkaar in media omgaan het beste omschrijft is daarmee niet narcisme, maar eerder een vorm van collectieve zelfcensuur. In plaats van het samen vieren dat we zichtbaar zijn en blijven in media, verschuilen we ons achter het sluier van een min of meer opgeschoonde versie van ons zelf die niet meer ‘anders’ is voor anderen.

Dit lijkt een gemiste kans – want we kunnen bijna niet anders dan in media leven en onszelf daarin laten zien. Wat ik daarmee wil suggereren is dat we ons leven in media het beste in de context van twee sociaal-culturele ontwikkelingen kunnen verklaren:
  • Aan de ene kant de opkomst, sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw, van ‘post-materiële’ waarden zoals individuele zelfexpressie en vrije keuze als voor de meeste mensen de centrale waarden in hun leven. Nu mensen in ontwikkelde landen over het algemeen een dak boven hun hoofd hebben, elke dag genoeg te eten hebben en daarnaast ook nog voor nageslacht kunnen zorgen verschuift ons waardesysteem naar onszelf: kunnen we wel ons verhaal kwijt? Worden we wel gezien zoals wie we werkelijk zijn?
  • Een tweede trend komt ook terug in onderzoek naar het veranderende waardesysteem van met name jongeren in landen zoals Australië, Engeland, de Verenigde Staten en Brazilië: een grote meerderheid denkt tegenwoordig dat zij daadwerkelijk een verschil kunnen maken in de wereld.
Ik stel voor dat de manier waarop we in media leven en hoe media ons daarin op individueel niveau uitdagen en aanspreken, dit breed gedeelde gevoel aanjaagt – de idee van een maakbare werkelijkheid waarvan we verwachten dat deze op ons reageert als we er iets in doen  en waarin we ons hoogsteigen verhaal altijd kwijt kunnen ten overstaande van een welwillend publiek.

De werkelijkheid wordt daarmee een virtuele werkelijkheid zoals een computerprogramma of video game die je naar eigen inzicht en behoefte kunt aanpassen. Een werkelijkheid die je als het ware kunt maken.

Deze verwachting zien we ook terug in de inhoud van de media zelf – zo domineert de maakbare nepwerkelijkheid van reality tv al jarenlang de televisieprogrammering wereldwijd en puilen onze zenders uit van in meerdere of mindere mate extreme ‘makeover’ programma’s waarin werkelijk elk aspect van het leven – familie, carrière, huis, huwelijk en lichaam – verbouwd wordt.

Een maakbaarheidsverwachting zien we ook terug in de hedendaagse obsessie van bedrijven en overheden met ‘big data’: de manier waarop alle facetten van de markt, samenleving en gemeenschap gereduceerd worden tot statistisch bewerkbare digitale dossiers.

Op individueel niveau komt deze verwachting terug in de vorm van calorieën- en stappentellers op onze mobieltjes, het getalsmatig bijhouden van sociale netwerken (zoals vrienden op Facebook en volgers op Twitter), rankings en ratings op sites zoals Bol, Iens en Marktplaats op basis waarvan we beslissen welke boeken te lezen, waar ons avondeten gaan halen en met welke spullen we ons huis inrichten, tot aan de door algoritmes bepaalde romantiek op online dating websites.

Ook in de offline wereld vindt een gestage kwantificering van zo’n beetje alle andere aspecten van onze deelname aan de samenleving plaats: puntenrijbewijzen, airmiles, rapportcijfers, kortingscoupons en bonuskaarten, salarisschalen, kredietscores, enzovoorts.

Het reduceren van de complexe werkelijkheid tot eentje die in media kwantificeerbaar en mede daardoor maakbaar lijkt komt zelfs terug in de verwachtingen die we van ons lichaam hebben: we deinzen steeds minder terug om technologie in te zetten voor het verrijken en verbouwen van ons lichaam in de verwachting dat we daardoor ‘beter’ worden.

Onlangs suggereerde Erasmus-hoogleraar Jos de Mul op het festival van de ‘G8 van de Filosofie’ daarbij dat we met z’n allen op weg zijn naar homo sapiens 3.0 en stelde daarbij een vraag die volledig in het teken staat van een maakbaarheidverwachting: 
“Worden wij de eerste soort op aarde die zijn eigen evolutionaire opvolger gaat scheppen?”
Zo gezien stelt het leven in media ons voor een prachtige paradox. Aan de ene kant wordt de wereld iets waarin we een creatieve rol kunnen spelen. De werkelijkheid is maakbaar – is open source zoals bij computersoftware die iedereen kan delen en aanpassen. Dat geeft ons een enorme ‘communicatiemacht’ (zoals de Spaanse socioloog Manuel Castells het stelt).

Aan de andere kant deinzen we massaal voor die macht terug en kruipen we in onze schulp en redigeren we alle scherpe, ingewikkelde, moeilijke of anderszins onrustige randjes van wie we zijn en hoe we ons aan elkaar laten zien weg. In feite zijn we permanent bezig onszelf op te poetsen en te verkopen in een wereld die verdacht veel weg heeft van een gigantische supermarkt, waar wij de producten zijn.

Het is de uitdaging van het leven in media om een technologische infrastructuur niet los te zien van de emotionele inrichting van ons leven – we worden in media niet meer zoals machines (maar de verleiding is groot) en onze machines zijn niet anders dan wij (ook al lijkt dat zo).

Maar... dit is een lastige opdracht. Sterker nog, meestal is de toenemende mediatisering en virtualisering van de werkelijkheid nogal overdonderend, zeker in combinatie met een schier eindeloze keuzevrijheid en maakbaarheid. Filosoof, initiatiefnemer van het innovatieve journalistieke online tijdschrift De Correspondent en voormalig NRC Next hoofdredacteur Rob Wijnberg schreef hierover in februari 2014
“We ervaren de werkelijkheid als ‘virtueler’ naarmate hij optioneler is. Of, in gewoon Nederlands: als er een knop op zit. Het is die optionaliteit die onze 24-uurs nieuwsvoorziening zo’n bevreemdende ervaring maakt, die ons heen-en-weer slingert tussen betrokkenheid en desinteresse, tussen schok en schouderophalen, tussen activisme en cynisme. Wat daaraan te doen valt: werkelijk geen idee.”
Gelukkig weten de twee primaire disciplines die zich met media bezighouden – Mediastudies bij de Geesteswetenschappen en Communicatiewetenschap bij de Sociale Wetenschappen – heel goed wat we hieraan kunnen doen. Deze twee disciplines bieden ons een meer onafhankelijke positie in het medialeven - bij Communicatiewetenschap bijvoorbeeld door ons effectief te leren communiceren zodat we in media een rol van betekenis kunnen spelen. Bij Mediastudies doen we dat door diezelfde boodschappen kritisch te bekijken, respectvol te ontleden en daarmee onszelf te ontworstelen aan de illusie van controleerbare communicatie. Ook gebeurd dat door de media zelf te ontleden: via disciplines als digitale methoden doen we dat met de data op het internet en via de media archeologie doen we dat met de hardware van media zelf.  Gewapend met deze kennis is een leven in media zowel makkelijker als vanzelfsprekender en hebben we hopelijk wat minder de neiging door te slaan in het adverteren van ons zelf.

Mediastudies houdt zich relatief sinds kort expliciet bezig met onze passies. Daar komt een tweede lacune bij: ook de bestudering van hoe media gemaakt worden is nog betrekkelijk jong – in het verleden deden vooral collega’s bij sociologie en geschiedenis studies over de media als industrie - maar ook hierin komt de laatste jaren snel verandering.

De media als industriële sector eisen een steeds prominentere plaats in de samenleving op. Zowel in Nederland als daarbuiten zien we bijvoorbeeld dat overheden en het maatschappelijke veld steeds nadrukkelijker investeren in wat wel genoemd wordt de ‘creatieve industrie’, waarvan media zoals film, televisie, videogames, reclame, muziek en ook de journalistiek deel uitmaken. De creatieve industrie is inmiddels doorgedrongen tot de negen zogenaamde ‘topsectoren’ waar het economisch beleid van de Nederlandse overheid op gericht is.

Ook zijn er zorgen over deze dominante rol van de media als maatschappelijke speler. Zo spreken wetenschappers en politici met enige regelmaat over een doorgeslagen ‘medialogica’ in onze samenleving, waarbij zowel de landelijke als regionale politiek en de journalistiek zich steeds meer op elkaar richten en elkaars agenda volgen, waarbij de stem van (en het zicht op) de burger het laat afweten.

Hoe opwindend of zorgwekkend het succes van de media als industrie ook moge zijn, het zou toch voor media makers – zij, die beroepshalve films produceren, video games ontwikkelen, televisieprogramma’s samenstellen en het nieuws verslaan – een fantastische tijd moeten zijn. Hun wereld staat volledig in de schijnwerpers! Elk jaar besteden we met z’n allen meer tijd aan media dan het jaar daarvoor. De verkoopcijfers van HDTV’s, iPads, game consoles en smartphones stijgen nog altijd. We kijken smachtend uit naar de nieuwe seizoenen van Game of Thrones en Borgen, zitten aan het scherm gekluisterd voor De Wereld Draait Door, kunnen niet wachten op het verschijnen van Destiny (de nieuwe game van de makers van HALO), en de onthullingen over het NSA spionage-schandaal heeft de journalistiek wereldwijd op de kaart gezet als onmisbare partner in het bewust om gaan met onze informatie en onze rechten als burgers.

Toch lijkt niets minder waar. In de Verenigde Staten is tussen 1997 en 2007 een kwart van alle media professionals hun baan kwijtgeraakt. Specifiek wat betreft de journalistiek was het tekenend dat tussen 2007 en 2013 30 procent van alle dagbladjournalisten ontslagen werd. Ook in Nederland neemt het aantal werkloze journalisten zienderogen toe, zo blijkt bijvoorbeeld uit cijfers van het UWV.

De Amerikaanse econoom Richard Caves stelde ooit dat het meest eigenaardige karakter van de creatieve industrie is, dat het functioneert op basis van het “nobody knows” principe: onzekerheid over het eventuele marktsucces van het eindproduct – de film, de game, de krant. Die onzekerheid strekt zich vandaag de dag uit tot een veel fundamenteler niveau: niemand weet of hij na het huidige project nog wel werk heeft, waar het volgende inkomen vandaan gaat komen, of het werk wat ze nu doen goed of slecht is – en of dat iets uit maakt.

Knagende onzekerheid in de creatieve industrie vertaalt zich in bar slechte arbeidsomstandigheden: lage lonen en steeds vaker helemaal geen betaling voor werk, geen uitzicht op promotie of een anderszins min of meer voorspelbare loopbaanontwikkeling en leven in de wetenschap dat de weinige vaste banen permanent op de tocht staan – zoals recentelijk bij het verdwijnen van vijfhonderd banen bij uitgever Sanoma, een ongewoon agressief redactioneel verjongingsoffensief bij de regionale dagbladen van Wegener (de gemiddelde leeftijd op de redacties moet binnen drie jaar omlaag van 51 naar 43 jaar), gedwongen ontslagen en vertrekregelingen bij regionale omroepen en naar verwachting ruim duizend ontslagen over de hele linie bij de landelijke publieke omroep – en dit is slechts een kleine greep uit het ontslagnieuws over de Nederlandse media sinds ik in juni 2013 terugkeerde na tien jaar in Amerika gewoond en gewerkt te hebben.

Het is een wonderlijke paradox: de media als industrie spelen een steeds prominentere rol in onze samenleving, maar zij, die beroepshalve in de media werkzaam zijn delen niet in dit succes. Dat zou aanleiding kunnen zijn tot een reeks mismoedige bespiegelingen over de toekomst van media professionals in het algemeen en journalisten in het bijzonder. Nu ben ik, zoals ik ooit mocht opmerken bij mijn vorige oratie aan de Universiteit van Leiden in januari 2008 – aan welke werkplek en collega’s ik warme herinneringen heb – geen pessimist. Met Theo Maassen ben ik van mening dat pessimisme een win-win situatie is: of je hebt gelijk, of het valt mee. En daarmee is dit perspectief op de werkelijkheid intellectueel weinig stimulerend.

Laten we daarom eens fris kijken naar wat er precies aan de hand is in de beroepsgroep van journalisten, daar waar het gaat over hun positie op de arbeidsmarkt.

Allereerst een basale vraag: hoeveel professionele journalisten werken er in Nederland? De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) is de grootste beroepsorganisatie in ons land en telt ongeveer 7400 leden. Een belangrijke aanvulling op dat bestand is een onderzoek van eind vorig jaar onder ruim zevenduizend zelfstandige journalisten, waar ik zijdelings bij betrokken mocht zijn. De combinatie van deze twee bestanden suggereert dat er op dit moment in de Nederlandse journalistiek ongeveer 16.000 journalisten werken, uitgaande van een organisatiegraad van 75 procent.

Uit eerder onderzoek door Liesbeth Hermans en Maurice Vergeer van de RadboudUniversiteit Nijmegen en Alexander Pleijter van Fontys Tilburg in 2010 blijkt dat ongeveer de helft van alle journalisten in Nederland werkt als freelancer. Vooral onder nieuwkomers in het vak, bijvoorbeeld bij journalisten jonger dan 35 jaar, werkt op dit moment nog maar een kwart in vast dienstverband. De gemiddelde leeftijd van de Nederlandse journalist is op dit moment 50 jaar.

De NVJ is opgedeeld in verschillende secties, zoals Dagblad, Omroep en Internet. Van de dertien secties en werkgroepen die de NVJ telt is die van de Zelfstandigen met 2128 leden inmiddels de allergrootste.

Daar waar tot aan het begin van de jaren tachtig deeltijdfuncties en tot op zekere hoogte freelancerwerk nog vooral interessante ideeën waren (waar destijds een kleine minderheid van journalisten openlijk mee speelde), was in 2000 ongeveer een kwart van  alle journalisten in Nederland op deze manier werkzaam. In tien jaar tijd is hun aantal verdubbeld (zie voor meer cijfers mijn boek "Wat is journalistiek?" uit 2004).

Op de meeste redacties bij internet, omroep, dagbladen en tijdschriften zijn vaste contracten verleden tijd en krijgen jongeren een freelancercontract aangeboden voor een bepaalde tijd. Andere redacties werken met tijdelijke contracten via uitzendbureaus, waarmee bijvoorbeeld vakanties en zwangerschapsverloven worden opgevuld.

De grootste werkgevers voor Nederlandse journalisten zijn regionale dagbladen en de publieke omroep, samen goed voor bijna een derde van alle redactionele banen. Op de derde plaats van belangrijkste bronnen van inkomsten voor journalisten staat het werken als zelfstandig ondernemer.

In het najaar van 2013 lieten de NVJ, de Stichting Lira, de Fotografen Federatie en de Freelancers Associatie onderzoek uitvoeren onder hun in totaal ruim zevenduizend leden. Het werken als zelfstandige heeft bij twee derde van de ondervraagde journalisten de duidelijke voorkeur. Volgens de cijfers verzameld door Henk Vinken en Teunis IJdens van onderzoekbureau Pyrrhula zou slechts 5 procent eigenlijk het liefst in loondienst werken. De motivatie voor het freelance bestaan is overwegend positief: meer dan helft is freelancer of ZZP’er uit overtuiging en velen kiezen voor dit bestaan om meer balans tussen werk en privé te krijgen. Van de verschillende redenen om als freelancer of ZZP’er in de journalistiek te gaan werken worden verder prominent genoemd: vrijheid (15 procent), afwisseling en flexibiliteit (10 procent), passie en uitdaging (7%).

Dit beeld correspondeert met onderzoek onder alle zelfstandige ondernemers in Nederland. Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 2013 laten zien dat het totaal aantal eenmanszaken en zelfstandige ondernemingen ondanks de crisis nog steeds stijgt. Op dit moment is tien procent van de in Nederland werkzame bevolking zelfstandige zonder personeel en het CBS verwacht dat dit percentage de komende jaren zal verdubbelen.

Uit een enquête onder ZZP’ers uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken (EZ) in 2013 blijkt eveneens dat de primaire motivatie voor de meeste ZZP’ers is het eigen baas zijn. Slechts 15 procent zegt dat naast hun wens om eigen baas te worden ook een zekere noodzaak heeft meegespeeld. Dat percentage is hetzelfde onder journalistieke zelfstandigen.

Het is interessant om deze breed gedeelde behoefte om eigen baas te zijn de koppelen aan de maakbaarheidverwachting die we van ons leven in media hebben.

Vorig jaar gaf mijn collega Jeroen Smit zijn oratie in Groningen, waarvoor hij samen met Tamara Witschge een enquête deed onder een kleine zevenhonderd dagbladjournalisten. Uit hun studie wil ik graag twee resultaten delen.

Allereerst de blijkbaar gangbare opvatting, dat de kwaliteit van de journalistiek zal lijden door de toename van freelancende collega’s: driekwart van de dagbladjournalisten is het eens of zeer eens met de stelling:
“Als het merendeel van de krantenjournalisten als freelancer werkt, zal de kwaliteit van de krant eronder lijden.”
Om een beeld te schetsen van de situatie bij een van de prominente landelijke dagbladen in Nederland waar ik recentelijk onderzoek deed: daar werken zo’n driehonderd redacteuren in vaste of tijdelijke loondienst, welk werk wordt aangevuld met de bijdrage van ruim 1.600 freelancers en zelfstandigen.

Deze beoordeling heeft waarschijnlijk te maken met de perceptie, dat het werken als zelfstandige journalist gewoon moeilijker is: 61 procent is het eens of zeer eens met de stelling:
“Voor freelancers is het moeilijker onafhankelijke journalistiek te bedrijven dan voor journalisten in vaste dienst.”
Het zijn juist dit soort percepties die nader onderzoek behoeven. Onlangs was ik betrokken bij een uniek overleg. Samen met Rosa Garcia Lopez, secretaris van een aantal secties bij de NVJ, nodigden we een groot aantal journalistieke beroepsorganisaties en onderzoekers uit voor een kennismakingslunch. Onder de genodigden waren vertegenwoordigers van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten, Stichting Lira, de Fotografen Federatie, de Universiteiten van Nijmegen en Groningen en de Hogescholen van Tilburg en Zwolle, en de Vereniging van Online Journalisten Nederland.

Uit de vloeiende discussie over wat er allemaal leeft bij de achterban, onder journalisten en opleidingen journalistiek in Nederland, kwam als meest prangende kwestie naar voren de in toenemende mate dubbele, ‘hybride’ en zelfs ‘schizofrenie’ positie van de journalist in de huidige arbeidsmarkt: als journalist met een specifieke beroepseer enerzijds en als ondernemer anderzijds. Hoe combineer je journalistieke onafhankelijkheid met een commerciële houding? Dit geldt zeker niet alleen voor zelfstandigen, want ook redacteuren in loondienst worden tegenwoordig steeds meer geacht persoonlijk verantwoordelijkheid te nemen voor de marktresultaten van het nieuwsbedrijf.

De breed gevoelde spagaat tussen marktoriëntatie enerzijds en creatieve dan wel professionele onafhankelijkheid anderzijds is een overblijfsel van een tijd waarin journalisten zich niet druk konden of wilden maken over het feit dat zij een product zonder publiek leverden. Professionele identiteit in de media ontstaat juist door bewust, kritisch en autonoom in de voortdurende onderhandeling tussen commercie en creativiteit te staan. Het is deze positie van onafhankelijk werken in media waar ik voor sta bij onze masteropleiding Journalistiek en Media.

Deze ruwe schets van het journalistenbestand staat twee duidelijke conclusies toe, welke aansluiten bij trends op de internationale journalistieke arbeidsmarkt: er vind over de hele linie een gestage vergrijzing plaats onder journalisten in (vaste of tijdelijke) loondienst terwijl er tegelijkertijd sprake is van een versnellend proces van verzelfstandiging in de journalistiek als beroep. Het ligt daarbij niet in de lijn der verwachtingen dat de vrijgekomen arbeidsplaatsen door al dan niet vervroegd pensioen overgenomen gaan worden door jongere journalisten: de internationale trend wijst steevast op toenemende flexibilisering en contractvrijheid.

De studie naar de journalistiek en vooral een oprechte interesse in de toekomst van het beroep is daarmee steeds de bestudering van het werk, de opvattingen, ervaringen en visie van zelfstandig opererende journalisten.

Hier kan ik tot slot nog bij opmerken dat de studie naar de toekomst van de journalistiek met name een studie moet zijn van de rollen en ideeën van vrouwen in het beroep, aangezien zij veruit de meerderheid vormen van alle jonge journalisten, alle zelfstandige werkende journalisten beneden 35 jaar en van alle studenten journalistiek die Nederland rijk is.

Om deze reden verheug ik me op een grootschalig onderzoeksproject dat ik dit jaar startte samen met Vera Spaans en Klaske Tameling van de Stichting Vrouw en Media naar de ervaringen en visie van journalistes in ons land – het wordt een herhaling van een beroemd (of berucht) onderzoek en boek uit 1986: “Voor zover plaats aan de perstafel.”

Hoe onrustig en onzeker de positie van de zelfstandige journalistiek als beroep ook moge zijn, het is van cruciaal belang om deze precariteit niet uitsluitend toe te schrijven aan zelfstandigen en freelancers en daarmee net te doen alsof er een glasharde scheiding bestaat tussen zelfstandige journalisten enerzijds en redacteuren in loondienst anderzijds. Gezien alle ontslagen en de aanhoudende flexibilisering van contractvormen bij omroepen en uitgevers is de werkplek in vast of tijdelijk dienstverband net zo precair als die van de naar opdrachtgevers zoekende zelfstandige. Punt is, dat zowel freelancers als fulltimers precariteit beleven in hun dagelijkse werk. Nu worden zij nog door werkgevers tegen elkaar uitgespeeld en houden zij zelf dit schisma in stand door over en weer te grossieren in stigma’s, door bijvoorbeeld redacteuren in loondienst af te schilderen als vastgeroeste dinosaurussen en zelfstandigen te zien als mislukte journalisten die niet goed genoeg zijn voor een vaste plaats op de redactie.  

Wat nog ontbreekt is samenwerking op grote schaal, bijvoorbeeld zoals uitgedrukt in de open verzameling en uitwisseling van kennis en ervaringen. Wat mist is een breed gedeeld gevoel dat we samen in hetzelfde bootje zitten en dat de journalistiek slechts zo goed is als haar meest kwetsbare beoefenaars. Journalistiek zou voor alle journalisten een ‘passieplek’ moeten zijn (zoals sociale media dat voor tieners zijn) ongeacht status, aanstelling of positie in de arbeidsmarkt dan wel beroepshiërarchie. Solidariteit met gelijken is eenvoudig; samenwerken met vreemden vergt oefening en inzet. Juist de samenwerking tussen verschillende soorten journalisten en daarnaast tussen journalisten en andere media makers (zoals computerprogrammeurs, designers en creatieve managers) is cruciaal voor journalisten om het beroep met behoud van alles wat het zo’n uitzonderlijke en belangrijke positie in de samenleving geeft veilig door de volgende eeuw te loodsen.

Hoe deze samenwerking vorm kan krijgen, zal zich moeten uitwijzen. Maar wat ik overal om me heen zie zijn de hoopvolle eerste contouren van projecten en bedrijfsvormen waarbij studenten, freelancers, ZZP’ers, ZMP’ers, redacteuren en andere mediamakers bij elkaar komen om gezamenlijk in te zetten op vernieuwing en innovatie. Dat gebeurt zowel op de hogescholen als op de universitaire opleidingen journalistiek in ons land, net zo goed als deze veranderingen plaats vinden op de redacties van het NOS Journaal en het NRC Handelsblad of bij journalistieke startups zoals De Correspondent.

Samenwerking gebeurt zowel op inhoudelijk vlak als op het niveau van nieuwsvermarkting zoals bij Blendle en eLinea. En dit gebeurt zowel binnenshuis bij grote uitgevers zoals bijvoorbeeld de Telegraaf Media Groep, waar Bart Brouwers eerder deze week de journalistieke vrijplaats TMG Startups lanceerde om creativiteit en nieuwe ideeën ruim baan te bieden, of bij Sanoma waar via een intern innovatieprogramma onlangs het freelancersplatform Hubly startte.

Ditzelfde gebeurt buitenshuis, zoals in het Nieuwsatelier hier in het centrum van Amsterdam waar startups Follow The Money, LocalFocus en tot voor kort NewPaper jonge talenten –waaronder ook onze studenten – onder hun hoede nemen zodat ze door kunnen groeien tot zelfstandig ondernemend journalist. Eerder deden Tamara Witschge en ik onderzoek in het Nieuwsatelier door iedereen daar op avondeten te trakteren. Het was een heerlijke avond, waar de discussie over passie voor de journalistiek oprecht hoopvol stemde voor de toekomst van het beroep. We willen het onderzoek van deze avond voort zetten en plannen een reeks studies naar nieuwe vormen van journalistiek, zowel binnen de bestaande nieuwsmedia als daarbuiten, welk project zal uitmonden in een boek met als werktitel “Beyond Journalism.”

Laat ik tot slot benadrukken dat goedkope, ongeorganiseerde en met elkaar concurrerende werkers de benzine zijn voor de motor van een economisch systeem dat zich in de regel niets van passie, noch van kwaliteitsjournalistiek aan trekt. Samenwerkende journalisten vanuit alle onderdelen van de arbeidsmarkt met hart voor de zaak en liefde voor het vak zijn daarentegen veel machtiger dan zij zelf denken – want de creatieve industrie, geregeerd door het “nobody knows” principe, is volledig van hen afhankelijk.

Hopelijk heb ik duidelijk kunnen maken dat ik noch in ons leven in media, noch in de precaire arbeidsmarkt voor journalisten een donkere toekomst zie voor ons, voor de media of voor de journalistiek. Ik zie juist bronnen van hoop, enthousiasme en plezier en dit zijn de passies die voor mij het uitgangspunt zijn bij het begrijpen, onderzoeken en onderwijzen van Journalistiek en Media.

(hieronder: link naar video van de oratie voor de uitgesproken tekst)



Media Life Book Review (5): Journal of Broadcasting & Electronic Media

Late last year the Journal of Broadcasting & Electronic Media published an in-depth review of Media Life (Polity Press, 2012), now adding to the list of reviews in Publizistik, the European Journal of CommunicationInformation, Communication and Society and Digital Journalism.

The review was done by sociologist David Hill of the University of York. Hopefully he does not mind me sharing some of his comments here:

"At times [the book] risks becoming a bit breathless, as the reader is led through one theorist after another [...]This can be quite dizzying but it works as a kind of hyperlinking of theory, building up a picture of media life. It appears on the surface to be somewhat uncritical [...] but as we draw to the conclusion of the book it becomes clear that each of these theoretical expositions is adding to an understanding of what it means to live in media, that the art is not so much in one act of critical exegesis but in the tessellation of the theories."

Professor Hill highlights how, at several moments throughout the book, my efforts to stay away from typical 'kerfuffles' in media studies and social theory (particularly dualisms such as media are either 'good' or 'bad' for us) sometimes lead to uncritical and rather vague assertions. However, I am especially pleased with his too kind concluding note:

"With Media Life, Mark Deuze has produced a text that is at once both an estimable reference point for a wide range of empirical and theoretical literature on media and technology, and a thought-provoking examination of the ubiquity and pervasiveness of media that forces us to see past their invisibility to the inescapable effects they have on our lives. It deserves to be on the reading list of every student of media."





On The Road 2014

[last updated: February 5, 2014] As always, if you are around these places and times, please do not hesitate to drop by and say hello. Please note these dates are tentative and will get updated as soon as possible.

Check this previous post for PDF versions of (more or less recently published) work that informs many of these presentations, workshops, seminars and guest lectures.

Speaking dates in 2014 (with first some final dates in 2013):

December 12: Talking about media life at the ZEMKI research seminar of the University of Bremen, Germany (from 6-8pm).

December 17: Talking about managing media work at the Hogeschool van Amsterdam, The Netherlands.


January 23-24: On beyond journalism at the Rethinking Journalism II conference of the University of Groningen, The Netherlands.


January 27-31: Seminar on media life as part of the Media and Global Communication program at the University of Helsinki, Finland.


January 28: Guest lecture on media life at Tampere University, Finland.


February 5 - May 7: Every Wednesday evening a lecture on media life for the Institute for Interdisciplinary Studies of the University of Amsterdam, The Netherlands.

March 11: workshop on beyond journalism for the Dutch Publishers Association in Amsterdam, The Netherlands.

March 13: talk on beyond journalism for the annual ROOS conference of regional broadcasting organizations at hotel De Heerlickheijd in Ermelo, The Netherlands.

March 14: workshop "The Future of Journalistic Work" at the Reuters Institute for the Study of Journalism, Oxford University, UK. [postponed]

March 17: guest lecture on media life and beyond journalism at the Erasmus University, Rotterdam, The Netherlands.

March 21: talk on media life at the Labyrinth congress at Leiden University, The Netherlands.

April 25: inaugural lecture (part of my installment as Professor of Media Studies at the University of Amsterdam) in the Aula of the Oude Lutherse Kerk in Amsterdam, The Netherlands.

May 1-2: talk on beyond journalism at the International Summit on Reconstruction of Journalism in 
New York.

May 8: keynote on beyond journalism at the CIR
COM conference of the European Assocation of Regional Television in Cavtat, Croatia.

May 18-20: talk on media life (and zombies) at the "Oh Man Oh Machine" conference of Tel-Aviv University, Israel.

June 5-6: talk on media work at the "Affective Capitalism" symposium of the University of Turku, Finland.

June 26-27: keynote on media work at the 13th International Conference on Research in Advertising (ICORIA) of the European Advertisting Academy in Amsterdam, The Netherlands.

[to be confirmed] August: keynote at the 5º Simpósio de Ciberjornalismo, Brazil.

Course Outline Media Life

Preliminary announcement: please find below the course outline for my Media Life course for the Institute of Interdisciplinary Studies (IIS) of the University of Amsterdam.

This is an open course - free for all fulltime Dutch students - running from February until May 2014. Registration is done on an ongoing basis. Please check the IIS site and this blog for updates...
  • introduction
  • media (and life) defined
  • the convergence of humans and machines
  • society as a living archive at the end of forgetting
  • you are being watched, and live in public
  • “I know where I came from - but where did all you zombies come from?”
  • we are all together alone
  • love, sex and death in media (life)
  • living in media
  • our options (1): wage war on machines
  • our options (2): surrendering to a reality made in media, by media
  • our options (3): collaboratively shape mediated reality
  • our options (4): a Truman Show Delusion




Media Life: Open University Course in Amsterdam

In the Fall of 2014 The Institute for Interdisciplinary Studies hosts my Media Life course. The course is open to students from any level (Bachelor, Master, PhD) and is free for students and faculty/staff registered or working at all Dutch universities.

Beyond this, the course is also open to the public! The University of Amsterdam charges 70 Euros per study point (ECTS), and the course is ranked at six points (total cost: 420 Euros). As I have tooled the course to be of particular interest to media and communication professionals who want some new inspiration for engaging with digital culture, I am really hopeful folks working in the media - journalists, film and television makers and producers, game developers, advertising creatives, spokespeople (for companies, government agencies, and NGOs), marketing communicators, public relations officers and any other makers, producers and communicators to sign up!

Information on the course (including how to sign up and register) can be found on the site of the IIS. Class sessions are once a week on Wednesday evening in a comfortable venue close to Amsterdam Amstel station, easily accessible from anywhere. Language: English. For reading we will use my Media Life book (Polity Press, 2012).

More info and updates can be found on the course Facebook page and official Twitter channel. The content of the course is best represented by this awesome movie trailer designed and produced by Austin Guevara:

Media Life - Official Trailer [HD] from Austin Guevara on Vimeo.

Let me be clear: this is not a course rehashing the tired debate between public and private life online, about whether online video games are good or bad for your kids, or what is wrong with Facebook's privacy policies... This is a course intended to break through those debates, expose the assumptions, values and idea(l)s behind them, moving forward to discuss not what is or what should be, but what we can do and what can be done.

Finally: please share, forward, and recommend this course to your friends, colleagues, and family - the more the merrier! I promise it will be quite a ride...

Media Life Book Review (2): European Journal of Communication


Next to a review of Media Life in Publizistik, John Corner has been also been so kind as to talk about the book at length in the European Journal of Communication (of April 2013).

It is a thoughtful and caring review, and I must agree with its conclusions. Here I quote the final paragraph of John's piece:
"Deuze has written an account which draws on a wide array of sometimes sharply original ideas about both entrapment and opportunity, organizing them vigorously and often with wit. Carrying accompanying artwork in the form of intriguing line illustrations, it has many provocative and enjoyable pages. However, it finally lacks the qualities which would have followed from a stronger concern with development rather than repetition, a more sustained contact with specific examples of ‘media life’ and a better sense of how its perceptions of the kaleidoscopic, the unstable and the ambiguous might help to progress the existing agenda of media research."
Let me take this point as a call to take more responsibility for the argument I am developing in the book, and apply it - either to research (and the engagement with method), or to the world of situated, particular, and generally less-than-equal lived experiences in media. I am listening, and look forward to continuing the work on this project with the help of students and colleagues in Amsterdam and elsewhere.

On a side note: I do think the ambivalent, kaleidoscopic, and multidimensionality (terms the reviewer uses) nature of my words in Media Life was also a reflection of my personal state at the time of writing. I found it exceptionally difficult to commit to any particular choice, perspective, or angle. Perhaps I was just overwhelmed with the abundance of consequences of thinking through such a simple premise: that we live in, rather than with, media.


Media Life Book Review (1): Publizistik

After an early brief review by students of the New Media & Digital Culture MA program at the University of Amsterdam (with an interview, published October 2012), German scholarly journal Publizistik has published a full-length review of Media Life. The review was done by Maren Hartmann, whose work I am a fan of, so I'm thrilled that she would engage with my book.

The review - published June 2013 - can be found online at the publishers' website (in German). Some general remarks Maren makes focus on my overall optimism that shines through the argument about our lives as lived in, rather than with, media; highlighting the chapter on society in media (focusing on a world after the zombie apocalypse, where the zombie as a conceptual innovation helps to break down dichotomies between humans and machines, nature and culture, and so on); and how I tend to string together so many different authors, works and arguments, that at times my own voice drowns or gets lost. In general, Maren considers the book a kind of 'Theory Mashup' - a lovely way to describe what I was aiming for.


Last Lecture At Indiana University

This Thursday, April 25 (2013),  I will deliver my last lecture at Indiana University, where I worked since 2004 (first as a visiting professor in the School of Journalism and the Department of Communication and Culture, now as associate professor in the Department of Telecommunications).

It will also be the closing lecture for 'my' cherished T101 Media Life undergraduate course - which I have been teaching pretty much since I got here, and was the inspiration for my 2012 book "Media Life" (published with Polity Press).

Obviously, this will be an emotional moment, and I plan to go out with a bang...

So, if you are around Bloomington at the time and feel like dropping by, you are very welcome to do so. The lecture is from 2:30 to 3:45pm in Woodburn Hall (the room has well over 400 seats). We'll keep the doors open.

There is also a live Twitter feed during the lecture: please use hashtag #T101medialife and/or follow @T101medialife if you'd like to participate virtually.

In case you are wondering, this is what that lecture should be about, on YouTube please check this awesome course movie trailer, created by former student Austin Guevara.

Looking forward seeing you Thursday, and if not, let me take this opportunity to thank IU, the students, staff and colleagues for giving me the most amazing nine years of my career and life.

Here is the slideshow for the final lecture (the lecture itself will feature many video clips as well; a recording should be up on this blog soon):



Living In Media


Remark: this is a brief essay that I have been using to introduce my monograph, Media Life (Polity Press, 2012), at presentations and talks, as well as an introductory text for coursework related to media life, living information, and media convergence. It outlines the basic definition and approach underlying the exploration of what it means to live in, rather than with, media. 

Updated version dated June 13, 2016.

Living In Media

Media and information are to us as water is to fish. This does not mean life is determined by media - it just suggests that whether we like it or not, every aspect of our lives takes place in media, and that our engagement with media in many ways contributes to our chances of survival. Part of this kind of life is coming to terms with a supersaturation of media messages and machines in households, workplaces, shopping malls, bars and restaurants, and all the other in-between spaces of today's world. Research in countries as varied as the United States, Brazil, South Korea, The Netherlands, and Finland consistently shows how through the years more of our time gets spent using media, and how multitasking our media has become a regular feature of everyday life. Consuming media regularly takes place alongside producing media, as the distinction between media activities such as zapping, zipping, viewing, reading, and downloading and actions like chatting, forwarding, remixing, editing, and uploading disappears from people’s active awareness of media use.

The fusion of media making and using activities over the last few decades can be considered to have taken place in the context of a socio-cultural convergence, where the key categories of human aliveness and activity converged in a concurrent and continuous exposure to, use of, and immersion in media. It must be clear, that media are not just types of technology and chunks of content occupying the world around us - a view that considers media as external agents affecting us in a myriad of ways. If anything, today the uses and appropriations of media can be seen as fused with everything people do, everywhere people are, everyone people aspire to be. There is no external to media life - whatever we perceive as escape hatch, passage out, or potential delete key is just an illusion. In fact, we can only imagine a life outside of media.

Ontologically, the media life perspective is part of a rich tradition in theorizing the relationships between nature, society (or: humanity), and technology as more or less integrated, symbiotic, and recombinant. Political theorist Jane Bennett (2010) makes the case for a vital materialism in our consideration of contemporary society, forcefully arguing for a fused perspective on life and matter as both possessing agency and potential for action. For Bennett matter has a lively materiality that is "active and creative without needing to be experienced or conceived as partaking in divinity or puposiveness" (93). She counters claims that "only humans and God can bear any traces of creative agency" (120), pointing to the active role matter such as food, metals, and electricity play in the transformation of the world and our experience of it.

Feminist theorist and particle physicist Karen Barad offers an equally intriguing way past the life and matter dichotomy by proposing that the relationship between matter and culture is one of "agential intra-action" (2004: 814), as everything in the world acts upon everything else all the time, regardless whether it is human or non-human (2007: 132ff).

Barad forcefully moves our thinking beyond the age-old distinction between reality (what something is) and representation (what it appears to be in media), remarking that there are only agential realist phenomena constituted out of dynamic relations between nature, the body, and materiality. This work posits that nothing is timeless or ahistorical, that everything is always iterative, performative and (thus) in a constant state of becoming.

Bruno Latours’ series of essays bundled in "We Have Never Been Modern" (1991[1993]) speaks similarly to the false dichotomy of life and matter. Latour offers that our proclivity of neatly separating the natural, technological and social worlds should be seen as a particular feature of the modernist project, disempowering us from making sense of (or effectively dealing with) phenomena such as global warming and biotechnologies. Instead, Latour advocates a 'nonmodern' Constitution, premised on a "nonseparability of the common production of societies and natures" (141).

With direct or indirect reference to media life, several authors have signaled the uncanny convergence of technologies and life in more or less similar ways as Barad and Bennett. Ned Kock’s (2005) media naturalness theory, and the work by Byron Reeves and Clifford Nass (1996) on the media equation are examples of such crucial references, making us aware of how our embodied cognition does not distinguish between media and people when it comes to interacting with its environment. Sue Thomas in this context talks astutely about technobiophilia: people’s innate tendency to focus on life and lifelike processes as they appear in technology.

A medial touchstone for this kind of symbiotic thinking about matter and life is provided by Friedrich Kittler. Like Latour, Bennett and Barad, Kittler is adamant about the agential potential of matter - which, in his argument, deliberately includes media. His ontology of media raises one's awareness about the fundamental force of media in shaping the social fabric and what we can say about it - power which only grows as we tend to ignore media when making sense of the world. To Kittler, "this crazy coincidence of forgetfulness with technological change" (2009: 26) that pervades the history of philosophy and social theory directly relates to "the exclusion of physical and technical media from questions of ontology" (ibid.: 23).

Epistemologically, American philosopher Don Ihde's key work "Technology and the Lifeworld" (1990) is an early appreciation of a media life point of view, where he proposes a de-essentialization of nature, society, and technologies, while building an overall argument that throughout history, human cultures and societies have been technologically embedded and that those technologies transform the human lifeworld. Although Ihde implicitly keeps media and life at some distance from each other, he does emphasize how their relations are mediated through a technological intentionality (141).

Dutch media philosopher Jos de Mul makes a similar point with specific reference to media in that "every medium carries with it its own distinctive worldview or metaphysics" (2010: 89). For De Mul, the essential worldview we get from our current media mix is based on their key characteristics of being multimedial, interactive, and capable of virtualizing reality.

Canadian e-learning expert Norm Friesen and his Austrian colleague Theo Hug (2009) explicitly postulate that media become epistemology - the grounds for knowledge and knowing itself - and therefore call on educators and educational researchers to take seriously what they call the mediatic a priori: "the contention that media play an important role in defining the epistemological preconditions or characteristics of cognition, such as the perception of time, space, and the shaping of attention and communication" (73).

In all of this one is reminded of how the offline world of practices and experience extends into the realm of media and vice versa, giving shape and form to what Manuel Castells (2010[1996]) describes as a culture of real virtuality, where the online world of appearances becomes part of everyday lived experience instead of just existing on our computer and television screens. Most recently, the work of Katherine Hayles on post-humanism (1999) and technogenesis (2012) carefully maps such co-evolutionary relationships between media, technology, and life.

Media as Artifacts, Activities, and Arrangements

On the level of praxeology – what people are actually doing when living their lives in media – scholarship tends to be exemplified by a tendency to keep media and what people do with them firmly separate. A comprehensive challenge to this paradigm, bringing media theory back into the empirical domain of media studies, comes from Sonia Livingstone and Leah Lievrouw, who preface their seminal Handbook of New Media (first edition, 2002) with a definition of media as “information and communication technologies and their associated social contexts, incorporating: the artifacts or devices that enable and extend our abilities to communicate; the communication activities or practices we engage in to develop and use these devices; and the social arrangements or organizations that form around the devices and practices” (7). The power of this definition is that it includes existing approaches that would externalize media, while recognizing how media have become an integral part – building blocks (to continue the architectural reference) – of everyday life.

Although a general review of the evolution of media as artifacts is beyond the scope of our paper, it is safe to say that media do meet the criteria of an evolutionary design: in the course of media history our artifacts have exponentially multiplied – every year there are more, not fewer media at our disposal – and these devices become increasingly diverse and complex all the time. Media converge and diverge at a rapid pace, often not necessarily progressing along neat linear trajectories, with different media ‘species’ becoming dominant not exclusively based on the objective quality of their features – their successful survival often better explained by fitness with their environment (one could think of the videotape standards war between VHS versus Betamax in the 1970s and 1980s).

Beyond their increasing complexity, media artifacts throughout history have also, generally speaking (and with numerous caveats), become both larger and smaller at the same time. Considering the two most widely used media artifacts on the planet, we should point out the increasing size of television screens set against the decreasing size of mobile phones. Interestingly, as screen sizes get bigger (and higher in definition), our physiological ability to take in all the information does not keep up. Effectively this means that we simply cannot ‘see’ everything that is available on wide screens. Similarly, it is possible to argue that touchscreen ‘smart’ phones refuse articulation and therefore active awareness as telephones – that in the past would notify users of their existence by pushing back at people pressing their buttons or rotating their dials.

The twin forces of media artifacts becoming both ubiquituous and somewhat invisible further collide in a contemporary environment of context-aware computing, next-generation networks, and intermedia communications - in other words, an internet of things, heralded in a 2005 report by the International Telecommunications Union as a new dimension to be added to "the world of information and communication technologies (ICTs): from anytime, any place connectivity for anyone, we will now have connectivity for anything" (2). The internet of things, defined as a global internet-based information architecture facilitating the exchange of goods and services, according to some will at some point come to dominate mediated interactions. Although global communication traffic is dominated by mobile phones, machines communicating with other machines already come in second in terms of data volume. All in all we contend that the evolution of media as artifacts suggest an increasingly seamless and altogether ambient lived experience of them.

In terms of what people do with all these media, the range of activities has become almost as multiplied and diversified as the media technologies themselves. A bird’s eye view of how people use media in this bewildering variety of contexts does suggest some commonalities, though. In media usage studies, the differences in time reported spent with media through for example phone surveys, personal written diaries, and participant observation are stark.

In most countries around the world, reports and studies on the amount of time people use media are more or less similar: almost every waking moment is either directly (paging through a magazine, making a phone call, tuning in to a show on the radio, surfing to a particular website, and so on) or indirectly (having music, images, and video in the background while traversing public spaces, a computer or mobile phone in always-on mode) spent with media. Yet when asked about it, people tend to forget most of their media use, mainly because they are concurrently exposed to multiple media at the same time, and most of their media use occurs in combination with other everyday activities such as working, hanging out, and eating.

The mundane nature of media use has additional properties beyond its concurrence and generally less-than-deliberateness. Consider the verbs deployed to describe people’s principal media activities throughout much of the offline 20th century: reading, listening, viewing, typing, zapping, and calling. In today’s online media environment, one has to add to this list verbs such as: cutting, pasting, editing, forwarding, linking, liking, chatting, texting, zipping, (re-) mixing, redacting, uploading (and downloading), sharing, rating, recommending, commenting – so on, so forth.

In 2008 US market researcher Jakob Nielsen coined the distinction between these two types of activities in terms of lean-back versus lean-forward media. Beyond its significance of articulating the embodied nature of our media use, Nielsen’s distinction marks a subtly shift in media activities from those that are primarily consumptive in nature, to a range of behaviors that seem more productive. In media life, media using equals media making – often without deliberate intent (or consent) of the user. This is not to privilege the kind of creativity on display by those who write or edit Wikipedia entries, create and share their own videos on Youtube and Vimeo, or are otherwise engaged in ‘hard’ forms of creativity. This is a relatively small group compared to the vast majority of media users that have become creative in one way or another without necessarily realizing it, participating in the creating and shaping of a social reality in media that is different from one that is simply consumed.

At the heart of our engagement with media is the reconstruction of the self as source, as Shyam Sundar codifies the mediation between technology and psychology at work in media life (2008). Based on his experimental work on people’s media use, Sundar higlights the importance of our own selves in the co-evolution of technology and psychology. This trend prompted Time magazine to make all of us – “YOU” – as its ‘Person of the Year’ in 2006, featuring a front cover with a YouTube screen functioning as a mirror. The person holding up the magazine would be looking at herself. The centrality of ourselves as having to take responsibility for reconstructing the world and our lives in it through (the way we use) media cannot be underestimated.

Writing in the Winter 2005 issue of The New Atlantis magazine, Christine Rosen sees in the way people use media to both consume and produce information for and about themselves evidence of an emerging age of egocasting, where sophisticated technologies give us "the illusion of perfect control", inescapably leading to a "thoroughly personalized and extremely narrow pursuit of one's personal taste" (52). For Rosen, contemporary media artifacts and what we do with them make us forget about our fellow human beings in general, as they allow people to focus only on things of interest to them. At the same time, it bears pointing out that the vast majority of people’s use of media is indeed social, in that media are used to connect to other people all the time. when the self becomes source it therefore does not necessarily reduce the world to our solipsistic experience of it. On the other hand, when the media thus quite literally become (all about) us, they become almost completely invisible to us as distinct or discrete praxis.

In the taxonomy of media’s definition, their existence as social arrangements can be articulated by imagining any of life’s fundamental experiences – undergoing processes of social change, seeking and finding love, becoming part of a community, being alone – existing (wholly or in part) outside of media. This type of thought is possible – but indeed, solely or increasingly, only as an imagined life. Whether it is the Arab Spring or Occupy Wall Street movement, the uncanny experience of attending a concert or marriage at which more people seem to be recording the event than in fact witnessing it, or simply by trying articulate a more or less coherent sense of self: media are inextricably linked, enmeshed, and involved with social reality. In this process, media come to arrange such realities: adding perspectives and dimensions (while obfuscating others), introducing (and excluding) others into events without necessarily being co-present, enable participation in otherwise (or formerly) utilitarian experiences of life.

Media Life

The conclusion is our lives as lived in media not only make media disappear, but also bring the self forth in relation to the world around us: nature, machines, and people. It is in this ontological, epistemological, and praxeological context that the media life/living information perspective can be made to work.